Ketika dunia sedang meraikan kemeriahan Piala Dunia FIFA 2026, ramai peminat bola sepak turut kembali aktif di padang untuk menyertai perlawanan bersama rakan-rakan atau menyertai pelbagai aktiviti sukan rekreasi. Namun di sebalik semangat yang membara untuk kembali bersukan, ramai mungkin terlepas pandang risiko kecederaan yang boleh berlaku akibat tekanan fizikal berulang seperti larian pantas, pergerakan mengejut dan tendangan berkuasa tinggi.
Bola sepak kekal sebagai antara sukan paling popular di Malaysia, namun tuntutan fizikal yang tinggi menjadikan pemain lebih terdedah kepada pelbagai jenis kecederaan. Individu yang kembali bermain selepas tempoh berehat panjang tanpa latihan dan persediaan fizikal yang mencukupi berisiko mengalami kecederaan yang boleh menjejaskan prestasi dan kesihatan mereka dalam jangka panjang.
Apabila membincangkan kecederaan bola sepak, ramai sering mengaitkannya dengan masalah lutut atau buku lali. Walau bagaimanapun, kecederaan hamstring juga merupakan antara masalah yang paling kerap berlaku dalam kalangan atlet dan pemain rekreasi. Otot hamstring memainkan peranan penting dalam menghasilkan kelajuan, mengekalkan kestabilan badan serta mengawal pergerakan semasa permainan berlangsung.
Perkara ini turut mendapat perhatian apabila pemain bola sepak kebangsaan, Arif Aiman, dilaporkan mengalami kecederaan hamstring sehingga memerlukan pembedahan. Situasi tersebut membuktikan bahawa walaupun seseorang atlet berada pada tahap kecergasan yang tinggi, risiko kecederaan hamstring tetap boleh berlaku apabila otot menerima tekanan yang melampau.
Menurut Dr Aminudin Mohamed Shamsudin, Pakar Perunding dan Pakar Bedah Ortopedik, Trauma dan Sukan di Pusat Perubatan Sunway Velocity, kecederaan hamstring dianggarkan menjejaskan antara 10 hingga 30 peratus atlet sukan dan menyumbang hampir 35 peratus daripada keseluruhan kecederaan otot dalam kalangan atlet profesional. Statistik ini menunjukkan bahawa kecederaan tersebut bukanlah sesuatu yang jarang berlaku dalam dunia sukan kompetitif.
Hamstring terdiri daripada tiga kumpulan otot yang terletak di bahagian belakang paha dan memanjang dari pinggul hingga ke bawah lutut. Otot ini berfungsi membantu membengkokkan lutut, meluruskan pinggul serta mengawal pergerakan kaki semasa melakukan aktiviti berintensiti tinggi. Dalam sukan seperti bola sepak, hamstring bertindak sebagai sistem utama yang membantu menghasilkan kuasa dan mengawal pergerakan tubuh.
Dr Aminudin menjelaskan bahawa apabila hamstring dikenakan tekanan yang berlebihan, serat otot boleh meregang melebihi had normal sehingga menyebabkan regangan, koyakan separa atau dalam keadaan yang lebih serius, terpisah sepenuhnya daripada tulang. Kecederaan yang berlaku boleh berbeza tahap keterukannya dan memerlukan pendekatan rawatan yang berlainan mengikut keadaan pesakit.
Kecederaan hamstring ringan biasanya melibatkan kerosakan kecil pada serat otot dan menyebabkan kesakitan sementara. Pesakit lazimnya memerlukan tempoh pemulihan antara empat hingga enam minggu sebelum kembali melakukan aktiviti sukan. Bagi kecederaan sederhana pula, koyakan otot yang lebih besar boleh berlaku bersama lebam yang ketara dan memerlukan tempoh pemulihan sehingga beberapa bulan.
Dalam kes yang lebih serius, tendon hamstring boleh tertarik dan terpisah daripada tulang, dikenali sebagai kecederaan avulsi. Keadaan ini sering menyebabkan kehilangan fungsi otot yang ketara serta memerlukan pembedahan untuk memperbaiki struktur yang rosak. Oleh sebab itu, kecederaan hamstring tidak boleh dianggap sekadar masalah otot biasa yang akan sembuh dengan sendiri tanpa pemeriksaan lanjut.
Risiko kecederaan hamstring bukan sahaja melibatkan atlet dewasa, malah turut boleh berlaku dalam kalangan kanak-kanak dan remaja yang aktif bersukan. Menurut Dr Maria Shelynn Wong, Pakar Perunding dan Pakar Bedah Ortopedik, Trauma dan Ortopedik Kanak-Kanak di Pusat Perubatan Sunway Velocity, atlet muda mempunyai risiko kecederaan yang berbeza kerana tulang mereka masih dalam proses pembesaran.
Bagi remaja berusia sekitar 13 hingga 15 tahun, bahagian tulang tempat tendon hamstring melekat masih belum matang sepenuhnya. Akibatnya, tekanan yang kuat ketika berlari, melompat atau menendang boleh menyebabkan kecederaan pada plat pertumbuhan berbanding koyakan otot semata-mata. Dalam sesetengah kes, sebahagian kecil tulang boleh tertarik dan terpisah daripada pelvis, yang dikenali sebagai fraktur avulsi apofisis.
Walaupun kecederaan ini jarang berlaku, ia memerlukan perhatian khusus kerana kaedah rawatannya berbeza daripada kecederaan hamstring biasa. Simptom seperti bunyi “pop” secara tiba-tiba, kesakitan di bahagian punggung atau belakang paha, kesukaran berjalan, kebas serta kesemutan pada kaki perlu diberi perhatian segera. Pemeriksaan lanjut menggunakan sinar-X, CT atau MRI mungkin diperlukan untuk menentukan tahap kecederaan sebenar.
Dalam kebanyakan kes, kecederaan hamstring boleh dirawat secara konservatif melalui rehat dan fisioterapi. Namun begitu, pembedahan mungkin diperlukan jika berlaku koyakan lengkap tendon atau kecederaan avulsi yang melibatkan peralihan tulang yang ketara. Matlamat utama rawatan adalah untuk memulihkan fungsi normal otot dan mengurangkan risiko kecederaan berulang pada masa hadapan.
Dr Aminudin menegaskan bahawa pembedahan hanyalah sebahagian daripada proses pemulihan. Selepas prosedur dilakukan, pesakit masih perlu menjalani rehabilitasi yang merangkumi pengurusan kesakitan, pengurangan bengkak serta latihan pengukuhan secara berperingkat bagi memastikan hamstring dapat berfungsi semula dengan baik.
Proses pemulihan yang berkesan perlu memberi tumpuan kepada pemulihan kekuatan, fleksibiliti dan kawalan pergerakan badan. Program rehabilitasi biasanya melibatkan latihan untuk mengembalikan julat pergerakan, menguatkan hamstring dan otot gluteal serta meningkatkan kestabilan teras badan sebelum atlet dibenarkan kembali ke sukan pilihan mereka.
Ramai pesakit beranggapan bahawa apabila kesakitan hilang, mereka sudah bersedia untuk kembali bermain. Hakikatnya, hamstring mungkin masih belum memperoleh kekuatan dan ketahanan sepenuhnya. Kembali bersukan terlalu awal boleh meningkatkan risiko kecederaan berulang yang berpotensi menjadi lebih serius berbanding kecederaan asal.
Bagi atlet muda pula, proses pemulihan lazimnya mengambil masa antara tiga hingga enam bulan bergantung kepada tahap kecederaan dan kemajuan fisioterapi. Keputusan untuk kembali bersukan perlu dibuat berdasarkan penilaian perubatan dan bukannya semata-mata atas dorongan jurulatih, ibu bapa atau keinginan untuk kembali beraksi dengan segera.
Kecederaan hamstring tidak seharusnya dipandang ringan, terutamanya apabila simptom yang dialami berlarutan, semakin teruk atau berulang. Diagnosis awal, penilaian pakar ortopedik, penggunaan ujian pengimejan yang sesuai serta program rehabilitasi yang tersusun dapat membantu pesakit pulih dengan lebih selamat. Dengan pendekatan yang betul, atlet profesional, pemain rekreasi dan atlet muda dapat kembali ke padang dengan lebih yakin, cergas dan bersedia menghadapi cabaran sukan tanpa risiko kecederaan yang berulang.
